📖 2 dakika okuma
Gen Z, artan kiralar, yaşam maliyetleri ve iş güvencesizliği nedeniyle dünya genelinde hükümetleri sarsan protestolar düzenliyor. Nepal ve Madagaskar’da hükümetler düştü. Bloomberg Economics’e göre eşitsizlik, işsizlik ve yolsuzluk ana tetikleyiciler. Türkiye de yüksek enflasyon ve genç işsizliğiyle “gençlik sefaleti” göstergesinde üst sıralarda yer alıyor.
Harika, başlıyorum.
Z Kuşağı ‘Distopik Geleceğe’ Karşı Ayaklandı: Küresel Protesto Dalgası Hükümetleri Sarsıyor
ANKARA – Artan kiralar, hayat pahalılığı ve yapay zeka tehdidi altındaki iş güvencesizliği ile ezilen Z kuşağı, dünya genelinde hükümetleri sarsan bir protesto dalgası başlattı. Nepal ve Madagaskar gibi ülkelerde liderler devrilirken, Endonezya’dan Peru’ya kadar birçok yönetim, sosyal medyada örgütlenen ve video oyunlarından ilham alan gençlik hareketleriyle mücadele ediyor. Bu küresel huzursuzluk, genç neslin ekonomik kaygılarının ve gelecek umutsuzluğunun ne denli derinleştiğini ortaya koyuyor.
Protestoların fitilini ateşleyen nedenler ülkeden ülkeye değişse de, temel şikayetler ortak. Bloomberg tarafından yapılan analizler ve protestocularla yapılan görüşmeler; artan eşitsizlik, niteliksiz istihdam, yolsuzluk ve ebeveynlerinin yaşam standardına asla ulaşamayacaklarına dair derin bir şüpheyi işaret ediyor. Carnegie Protesto Takipçisi’ne göre, bu yıl 33 ülkede 10.000’den fazla kişinin katıldığı 53 büyük gösteri düzenlendi. Bu rakam, projenin başladığı 2017’den bu yana en yüksek seviye olarak kayıtlara geçti.
📌 Bloomberg Economics, bu küresel huzursuzluğun arkasındaki dinamikleri anlamak için makine öğrenmesi modeli kullandı. Siyasi kutuplaşmadan gelir eşitsizliğine, petrol fiyatlarından nüfusun yaş yapısına kadar 22 milyon veri noktası analiz edildi. Bulgulara göre, sosyal medya kullanımının yaygınlığı ve genç nüfusun fazlalığı; eşitsizlik, işsizlik ve yolsuzluk gibi konulardaki memnuniyetsizliği kitlesel sivil itaatsizliğe dönüştürme riskini önemli ölçüde artırıyor. Nepal, Madagaskar, Peru ve Fas gibi ülkeler bu riskin en belirgin olduğu yerler olarak öne çıkıyor.
Protestoların sembolleri ve örgütlenme biçimleri de kuşağın dijital kültürünü yansıtıyor. Meksika’daki bir eylemde 20 yaşındaki öğrenci Alexander Alvarado, Halo video oyunundan bir karakterin posterini taşıdı. Nepal’de ise hükümetin sosyal medya yasağı, binlerce genci sokağa döken son damla oldu. Hükümet binalarını ve meclisi basan protestocular, Başbakan KP Sharma Oli’yi istifaya zorladı. Göstericiler, geçici hükümetin başına kimin geçeceğini ise Discord platformunda yaptıkları bir anketle belirledi.
📌 Bloomberg Economics tarafından geliştirilen ve genç işsizliği ile son beş yıllık ortalama enflasyonu birleştiren “Gençlik Sefalet Endeksi”, gençlerin ekonomik zorluklarının dünya çapında arttığını gösteriyor. Zimbabve (%152) ve Arjantin’deki (%103) üç haneli enflasyon artışları bu iki ülkeyi listenin başına yerleştirirken, Türkiye, İran ve Angola gibi ülkeler de çift haneli fiyat artışlarıyla dikkat çekiyor. Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) verileri, dünya genelinde her dört gençten birinin ne istihdamda ne de eğitimde olduğunu ortaya koyuyor.
Nobel Ekonomi Ödülü sahibi Daron Acemoğlu, durumu “dünya çapında bir demokrasi krizi” olarak nitelendirdi. Acemoğlu, “Genç insanlar bu krizin öncüsü konumunda. Liberal demokrasiler bu sorunlara daha adil ve uygulanabilir çözümler üretmedikçe, bu durum devam edecek ve bazı yerlerde demokratik kurumlara verilen desteğin tamamen çökmesine yol açacaktır,” ifadelerini kullandı. Gelişmiş ekonomiler de bu dalgadan muaf değil. ABD, Endonezya ve İsrail gibi ülkeler, artan protesto riski taşıyan yerler arasında sıralanıyor. Bu durum, “karşılanabilirlik siyasetinin” artık küresel bir mesele haline geldiğini kanıtlıyor.
(Kaynak: https://www.bloomberg.com/features/2025-gen-z-protest-worldwide)
Bir yanıt yazın