📖 2 dakika okuma
Astana merkezli Xander Group CEO’su Iskander Akylbayev’e göre Orta Asya, 2025’te stratejik bir aktöre dönüştü. Bölge ekonomileri, EBRD’ye göre yüzde 6,1 büyüme kaydetti. AB, Çin, ABD ve Japonya ile diplomatik ve ticari bağlar çeşitlendi. Türkiye ve TDT’nin ticari hacmi 62,6 milyar dolara ulaştı. Ulaştırma koridorları ve su-enerji dengesi 2026 için kritik başlıklar olarak öne çıktı.
Harika, başlıyorum.
Başlık: Orta Asya 2025’te Küresel Rekabetin Yeni Sahnesi: Büyüme ve Riskler Bir Arada
📌 ANKARA – Orta Asya, 2025 yılında küresel güçlerin rekabetine sahne olmanın ötesine geçerek, kendi stratejik ve ekonomik önceliklerini belirleyen bir aktör konumuna yükseldi. Bölge ülkeleri, yüzde 6’yı aşan büyüme oranlarıyla dikkat çekerken, Avrupa Birliği, Çin, ABD ve Türkiye’den milyarlarca dolarlık yatırım ve iş birliği taahhütleri aldı. Ancak uzmanlar, enerji altyapısındaki kırılganlıkların ve iklim değişikliğinin, bu iddialı hedefler için ciddi bir sınav olacağı konusunda uyarıyor.
Astana merkezli iş danışmanlığı şirketi Xander Group’un analizine göre, bölge ekonomileri 2025’te istikrarlı bir performans sergiledi. Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD), Orta Asya ekonomilerinin bu yıl ortalama yüzde 6,1 büyümesini öngördüğünü açıkladı. Bu oranın, Avrupa ve Orta Asya bölgesindeki en yüksek büyüme hızlarından biri olduğu belirtildi. Ülke bazında ise Kırgızistan’ın yüzde 9, Tacikistan’ın yüzde 7,5 ve Özbekistan’ın yüzde 6,7 büyümesi bekleniyor. Büyümenin 2026’da yüzde 5,2’ye yavaşlayacağı tahmin ediliyor.
📌 Bölgenin artan stratejik önemi, 2025’te düzenlenen zirvelerle somutlaştı. Avrupa Birliği, Nisan ayında Semerkant’ta düzenlediği zirvede, ulaştırma ve enerji odaklı 12 milyar avroluk “Global Gateway” yatırım paketini duyurdu. Çin, Astana’daki C5 zirvesiyle bölgedeki angajmanını derinleştirirken, ABD ise Washington’da düzenlediği C5+1 formatındaki zirvede önemli ticari anlaşmalara imza attı. Bu kapsamda Kazakistan, Tacikistan ve Özbekistan’ın havayolu şirketleri için Boeing ile yeni uçak alım anlaşmaları yapıldığı öğrenildi. Japonya ise bölgeye 20 milyar dolarlık bir yatırım girişimi başlattığını bildirdi.
Türkiye ve Türk Devletleri Teşkilatı (TDT), 2025’te bölgedeki ekonomik ve ticari etkinliğini gözle görülür biçimde artırdı. Geçmişte kültürel bir platform olarak görülen TDT, artık somut ekonomik projelerin koordine edildiği bir yapıya dönüştü. Analizler, TDT içi ticaret hacminin yıllık 42 ila 57 milyar dolar bandına ulaştığını gösteriyor. Son beş yılda Türkiye ile TDT üyesi ülkeler arasındaki toplam ticaret hacmi ise yaklaşık 62,6 milyar dolar olarak gerçekleşti. Zengezur ve Orta Koridor gibi projelerin, bu ticari entegrasyonu daha da güçlendirmesi bekleniyor.
📌 Bölgenin önündeki en büyük zorluklar ise enerji güvenliği ve iklim değişikliği olarak öne çıkıyor. 2025 sonlarında Tacikistan’da yaşanan kuraklık, hidroelektrik üretimini düşürerek ülke genelinde elektrik kesintilerine yol açtı. Bu durum, su ve enerji dengesinin, bölgedeki ulaştırma koridorlarının ve ekonomik istikrarın ne kadar hassas bir zeminde durduğunu ortaya koydu. Uzmanlar, Kırgızistan’daki Kambar-Ata-1 hidroelektrik santrali gibi büyük projelerin hayata geçirilmesinin kritik olduğunu belirtiyor.
2026 yılı, Orta Asya’nın 2025’te elde ettiği diplomatik ve ekonomik kazanımları sürdürülebilir projelere dönüştürüp dönüştüremeyeceğini test edecek. Bölge ülkelerinin yatırımcı güvenini artırmak için kurumsal kapasitelerini güçlendirmesi, şeffaf kurallar uygulaması ve enerji altyapısını modernize etmesi gerekiyor. Orta Asya’nın Doğu ile Batı arasında sadece bir geçiş noktası mı olacağı, yoksa dayanıklı ve öngörülebilir bir ekonomik merkeze mi dönüşeceği, bu adımlara bağlı olacak.
(Kaynak: https://www.aa.com.tr/tr/guncel/2025te-orta-asyanin-stratejik-ve-ekonomik-gorunumu/3780724)
Bir yanıt yazın